Lezingen & Cursussen


CURSUS

In september 2017 gaat voor kleine kring weer een nieuwe cursus van start  in mijn bibliotheek.

In een kleine groep kunnen we dieper ingaan op de diverse onderwerpen en deze samen uitwisselen. Uit de enthousiaste reacties van deelnemers aan de vorige bijeenkomsten blijkt dat deze opzet bijzonder wordt gewaardeerd.

> Bekijk de praktische gegevens
> Lees enkele reacties

 gnosis en esoterie;
een reis langs de mysteriën

Deel 1 en 2

unieke avonden in mijn bibliotheek in Gorinchem
voor een kleine groep deelnemers

Inhoud Deel 1

1. Het oude Egypte en Babylonië

Ooit was er een tijd dat er nog geen schrift bestond. Verhalen werden mondeling doorgegeven en men verstond en begreep elkaar in de taal van het symbool. De kosmos was een godenwereld en de mens leefde daarmee in harmonie. Aansprekende voorbeelden daarvan zijn de oude culturen van Egypte en Mesopotamië. In de cursus wordt aandacht besteed aan de kosmologische opvattingen en de magische levensinstelling. Aan de orde komen onder meer het Egyptische Dodenboek, de grote mythe van Isis en Osiris en het oer-oude Gilgamesj-epos in Babylonië.

2. Hindoeïsme en Boeddhisme

De vedische wijsheid uit het Oosten gaat zeer ver terug, zeker tot de 12e eeuw voor onze jaartelling. De oudste dragers van deze wereldbeschouwing waren geïnspireerde dichters, die vanuit hun intuïtief bewustzijn verbanden zagen achter de zichtbare verschijnselen van deze wereld. Zij poogden het wezen van de dingen in hun kern te begrijpen. Zij ervoeren de goddelijke aanwezigheid in alles dat bestaat. Ze voelden zich ook onderdeel van de eeuwige kringloop van geboorte en wedergeboorte, het rad van samsara. De Boeddha wees in de ‘vier edele waarheden’ de weg om aan dat rad te ontsnappen en over het achtvoudige pad het nirwana te bereiken.

3. Scheppingsmythen, goden en godinnen

“Over de hele bewoonde wereld, in alle tijden en onder alle omstandigheden hebben de mythen van de mens gebloeid en zijn zij de levende inspiratiebron geweest van al het andere dat uit de activiteiten van het menselijk lichaam en de menselijke geest is ontstaan. Het is niet overdreven vast te stellen dat de mythe de geheime opening is waardoor de onuitputtelijke energieën van de kosmos uitstromen in de culturele uitingen van de mens. Godsdiensten, filosofieën, kunsten, de maatschappelijke uitingen van de primitieve en historische mens, cruciale wetenschappelijke en technologische ontdekkingen, ja zelfs de dromen die de slaap verstoren borrelen op uit de oerbron van de mythe” (Joseph Campbell).

4. Taoïsme, Zarathustra en de Grieken

Lao Tze openbaart in de Tao Te Tjing: “het Tao stroomt overal”. Meegaan in deze stroom is opgaan in een harmonie waarin dingen op hun plaats vallen en mens en wereld met elkaar in evenwicht blijven.

Zarathustra leerde dat er een goede God is en een kwade. De goede zal overwinnen. Wanneer? Als de mens overgaat tot het juiste denken, het juiste spreken en de juiste handelingen. Zijn engelenconcept en verlossingsleer werkten door in het jodendom en vandaar uit in het christendom.

Griekse wijsgeren als Pythagoras en Plato bezochten Egypte en werden daar, volgens bronnen, in tempels ingewijd in de (esoterische) geheimen van God, kosmos en mens. Het Griekse inclusieve denken is één van de wortels van onze cultuur. Aan de orde komen onder meer grootheden als Pythagoras (‘de harmonie der sferen’), Heraclitus met de Logos-leer en Plato met de verhelderende grot-mythe.

5. De Heilige Bruiloft (Hieros Gamos) en andere mysteriën

De sacrale bruiloft, meestal aangeduid met de klassieke term hieros gamos, is een verschijnsel dat duizenden jaren oud is. Ze kent een lange geschiedenis en de symboliek ervan is nog steeds actueel. Twee elementen zijn met het begrip hieros gamos sterk verbonden: seksualiteit (of juist de uitsluiting daarvan) en vereniging (het aspect van de unio mystica, de mystieke eenwording). Uit dit oer-mysterie vloeiden andere mysteriën voort die deels ook ten grondslag lagen aan religieuze bewegingen. Maar een belangrijk deel bleef voor ingewijden en kent een traditie tot op de dag van vandaag.

6. Jezus en het vroegste christendom

Op de grens tussen Oost en West wordt Jezus van Nazareth geboren. In het vroegste christendom zag men hem als een profeet en wijsheidsleraar. Was deze ‘Zoon des Mensen’ ook de ‘Zoon van God’? We maken kennis met het vroegste, deels onbekende, christendom, het zogenaamde joodse of judese christendom. Daar leefden heel andere opvattingen over Jezus dan de latere theologie in dogma’s en leergezag heeft vastgelegd. Deze Jeruzalemse gemeente werd geleid door een broer van Jezus, Jacobus de Rechtvaardige. Door de jongste ontdekkingen en inzichten wordt ook de historische Jezus steeds zichtbaarder.

De brieven van Paulus behoren tot de oudste christelijke bronnen. Paulus bleek een bevlogen prediker, geen theoloog in moderne zin. Aan hem zijn leerstellingen toegeschreven die we kritisch zullen toetsen aan andere bronnen.

De evangeliën zijn, in de staat zoals wij die kennen, opgetekend na de val van Jeruzalem (dus na 70 na Chr.). De evangelisten maakten echter gebruik van oudere bronnen. Welke bronnen en hoe deze zich verhouden tot de brieven van Paulus en het geloof van de oer-gemeente van Jeruzalem, diepen we in deze cursus verder uit.

7. Maria Magdalena

Maria Magdalena was de belangrijkste apostel, lezen we in oude geschriften. Zij was een ingewijde en de gezellin van Jezus. Petrus was haar (daarom) nogal vijandig gezind. Maria Magdalena is in de kerkelijke geschiedenis groot onrecht aangedaan door haar als hoer af te schilderen. Aan de hand van veel oude (recent ontdekte) bronnen komen we tot een eerherstel van deze grote vrouw die een niet te onderschatten invloed heeft gehad op de geschiedenis van het vroegste christendom.

8. Gnosis en gnostiek

Alhoewel de gnostiek vaak als een tweede-eeuws verschijnsel wordt gezien, vinden we haar wortels al in de eerste eeuw. Aandacht zal besteed worden aan de meest kleurrijke figuur in dit tijdvak, Simon de Tovenaar en diens vrouw Helena.

In de tweede eeuw bloeit de gnostiek. Naast de pre-orthodoxie is het de belangrijkste en omvangrijkste stroming in het jonge christendom. Mede dankzij de ontdekking van de Nag Hammadi-geschriften zijn we over deze levensader beter geïnformeerd.

De gnostiek wordt aan het eind van de tweede eeuw steeds meer als een dwaalleer afgeschilderd. Er ontwikkelt zich allengs een richtingenstrijd. Kerkvaders schrijven lijvige boekwerken tegen de opvattingen van de ‘ketterse’ gnostici. Maar wat wil ‘gnosis’ nu eigenlijk zeggen? Ruime aandacht ook voor de spectaculaire vondst van de Nag Hammadi-geschriften.

9. De Manichese overleveringen en de Apocriefe geschriften

Het is weinig bekend dat er ooit een bloeiende gnostische wereldkerk heeft bestaan, waarvan zelfs Augustinus nog toehoorder is geweest. Het was de profeet Mani die aan het begin van deze beweging stond. Deze gnostische traditie kende eigen overleveringen. Maar er was nog veel meer boeiende christelijke literatuur in omloop voordat deze tot verboden bezit werd verklaard. Verhalen over apostelen, openbaringen, en intieme leringen werden gretig opgezogen door vroege christenen.

10. De reactie – concilies, dogma’s

Onder de Romeinse keizer Constantijn de Grote komt het christendom bovengronds. Christenen worden niet meer vervolgd. In 325 na Chr. roept deze keizer het eerste oecumenische concilie bij elkaar. Vele concilies volgen nog, waarin de geloofsleer steeds meer gestalte krijgt. Afwijking van de nieuw gevormde leer wordt steeds harder bestreden. Kerkvaders als Augustinus en Hieronymus bepalen voor eeuwen het gezicht van de kerk.

In Ierland vestigde zich het christendom op Keltische bodem en kende daarom een andere kleur dan het Romeinse christendom. Het leverde vormen van spiritualiteit op die niet altijd door Rome in dank werden afgenomen.

11. De mystiek en de Graal

Vanuit een later perspectief hebben historici het over de ‘duistere middeleeuwen’ (the Dark Ages). Dat dit beeld correctie behoeft, blijkt wel uit de uitingen van intens beleefde religiositeit.

Allereerst besteden we ruim aandacht aan de opbloei van een indringende mystiek. Opvallend daarin is het vrouwelijke aandeel met bijvoorbeeld Hildegard von Bingen, Hadewijch en Mechtild van Maagdenberg. Uiteraard komen ook hun mannelijke tijdgenoten in beeld, zoals Meester Eckhart en Jan van Ruusbroec.

In dezelfde tijd ontstonden de ‘irrationele’ graal-legenden, getuigenissen van de queeste naar het innerlijk van de zoeker.

12. Katharen, tempeliers en de Goddelijke Komedie

De Katharen waren gnostici die hun opvattingen met vervolging en zelfs vaak met de dood moesten bekopen. We zullen deze beweging bezien vanuit het historisch perspectief, vrij van vooroordelen van kerk enerzijds en neo-kathaarse romantici anderzijds.

Dante schreef een meesterwerk: De Goddelijke Komedie; over zijn reis door hel, vagevuur en paradijs. Het werk maakte diepe indruk en is een tijdloze klassieker.

 

Inhoud Deel 2

1. Hermes Trismegistus

In naam van de legendarisch mythische gestalte Hermes Trismegistus zagen in de eerste eeuwen veel wijsheidsgeschriften het licht. De invloed daarvan op onze cultuur is niet te onderschatten. De wortels van Hermes liggen in Egypte, maar zijn wijsheid overspoelt geheel Europa tot op de dag van vandaag.

We maken nader kennis met zijn zeer modern aandoende leringen over de menselijke ziel, de weg naar het Licht en veel, veel meer. 

2. De spirituele wedergeboorte: Renaissance

Ficino vertaalde in opdracht van Cosimo di Medici Plato en… het Corpus Hermeticum. En graaf Pico verbaasde als jongeman de wereld met zijn beroemde rede ‘Over de Menselijke Waardigheid’, een waar meesterwerk. De Renaissance gaf geboorte aan grote genieën zoals Michelangelo, Leonardo da Vinci en Botticelli. Zij waren doordrenkt van het hermetische gedachtegoed. Een lichtend voorbeeld van de tijd van de ‘wedergeboorte’ was ook de arts, filosoof, theoloog en alchemist Paracelsus.

3. Kabbala en Alchemie

Plato wordt herontdekt en weer bestudeerd en de mystieke Kabbalah wordt geïntegreerd in de nieuwe wetenschapsopvatting. Van deze wetenschap maakt ook alchemie deel uit. In de alchemie staat de coniunctio, de eenwording centraal. De beelden lijken soms heel vreemd, maar dat zal na de cursus zeker niet meer zo zijn. De ‘beelden uit het onbewuste’ zoals Jung ze later zal noemen, vormen een fascinerend prentenboek dat de mens het pad wijst naar zelfrealisatie. 

4. De hermetische traditie en de onnavolgbare Bruno

Een eeuw later valt het doek over de holistische levensvisie van de Renaissance-mens. De hermetist Giordano Bruno wordt in het jaar 1600 in Rome door de kerk levend verbrand. Een andere tijd breekt aan. Maar de hermetische wijsheid blijft leidraad voor vele grote geesten in het tijdvak na de Renaissance. De hermetische teksten zijn weliswaar duizenden jaren oud maar doen verrassend modern aan. De wetenschap over het wezen van de mens, over de ziel, reïncarnatie en onsterfelijkheid hebben tot aan de dag van vandaag  een grote invloed op het westers esoterisch denken.

5. Rozenkruis en vrijmetselarij

Aan het begin van de 17e eeuw was men er van overtuigd dat een nieuwe era zou aanbreken. Nieuwe spirituele en esoterische stromingen ontstaan, als het ware tegen de verdrukking in. De meest baanbrekende is wel de beweging van het Rozenkruis. We schenken aandacht aan de opzienbarende Rozenkruismanifesten en de allegorie van de alchemische bruiloft van Christiaan Rozenkruis.

Naast de rozenkruisbeweging bloeit ook de vrijmetselarij op en vele andere ‘geheime’ genootschappen.

6. Verlichting en verlichting; Decartes versus Swedenborg

In de zeventiende eeuw ontstaat een mechanistisch en ontzield wereldbeeld. Alles is verklaarbaar en meetbaar in de denkwijze van de nieuwe wetenschappers. God is daarbij overbodig geworden, want alles voltrekt zich, als een grote machine, volgens mathematische patronen. Een tegenhanger van deze materialistische opvattingen vormen visionaire zieners als Swedenborg en Blake. Zij laten zien dat de buitenkant, zonder inzicht in de binnenkant, niet meer dan een schil is. De wetenschap staat op het kruispunt van twee wegen: materialistische of spirituele verlichting. 

7. Madame Blavatsky en de Theosofie

Voor een ‘nieuwe’ integrale wetenschap pleit ook ‘Madame’ Blavatsky. Alles komt uit één bron, stelt ze. In haar geschriften verbindt ze de wijsheid uit het Oosten met de oude kennis van het Westen. Vooral haar magnum opus “De Geheime Leer” opent vele geesten voor een andere wijze van het kijken naar het wezen van de dingen. De door haar geïnitieerde Theosofische beweging krijgt een wereldwijde omvang. Wat deze theosofie inhoudt komt in de cursus ruimschoots aan de orde. Ook besteden we aandacht aan de door de theosofen ‘ontdekte’ wereldleraar Krishnamurti. In het Overijsselse Ommen verklaart hij in 1929 moedig wars te zijn van volgelingen. Inspirerende wijsheid…
stische of spirituele verlichting. 

8. Geheime orden (o.a. Golden Dawn)

Uit de theosofie vloeien veel opzienbarende stromingen voort, zoals de mysterieuze O.T.O. en de Hermetic Order of the Golden Dawn met illustere leden als William Butler Yeats, August Strindberg, Israel Regardie, Dion Fortune en de sexmagiër Aleister Crowley. In deze bewegingen spelen rituelen en magische handelingen een belangrijke rol. Verbindingen met kabbala, astrologie, tarot en oude wijsheidstradities vormen de basis van deze opmerkelijke bewegingen.

9. Rudolf Steiner

Ook Rudolf Steiner is aanvankelijk theosoof. De theosofie is sterk gericht op de oosterse spiritualiteit, waar Steiner steeds meer moeite mee krijgt. In 1913 richt hij de antroposofische beweging op waarin de nadruk ligt op de westerse esoterie. In zijn antroposofische beweging legt hij de nadruk op de ontwikkelingsgang van de westerse mens, ook op vele praktische terreinen (landbouw, onderwijs, medische zorg e.a.). Hij ontwikkelt tal van nieuwe inzichten op verschillende levensterreinen (zoals Vrije scholen, biologisch-dynamische landbouw, geestelijke gezondheidszorg), maar ook op het gebied van mystiek en theologie.

10. Moderne esoterie

In de twintigste eeuw bloeien een aantal genootschappen op die claimen oudere wortels te hebben. We besteden aandacht aan de moderne Rozenkruisbewegingen en het verschijnsel New Age in haar veelvormigheid.

Ook de Islam kent haar esoterische kant, het soefisme, met mystieke uitingen van bijvoorbeeld Rumi en de Medlava_beweging (de dansende derwisjen). Vanuit India bloeit in deze eeuw een nieuwe Soefi_beweging op die een volwaardige plaats inneemt in het religieuze spectrum. 

11. Gurdjieff en de vierde weg

De Russische esotericus Gurdjieff was ook geïnspireerd door het Soefisme. Vanuit deze beweging nam hij het enneagram mee en introduceerde dat in het Westen. Met zijn begaafde leerling Ouspensky zette hij het Instituut voor de Harmonische Ontwikkeling van de Mens op. Gurdjieff is bij het grote publiek minder bekend dan Blavatsky en Steiner, maar zijn leer is ongemeen boeiend en draagt elementen van een diep weten in zich. 

12. Carl Gustav Jung

Een tijdgenoot van Gudjieff was de uiterst veelzijdige Carl Gustav Jung. Als psychiater werkte hij enige tijd samen met Sigmund Freud. Hun benadering van psychologische processen liep echter steeds verder uiteen. Jung kwam met baanbrekende begrippen als archetypen, synchroniciteit, animus en anima, introversie en extraversie. In zijn latere leven raakte hij steeds meer geboeid door de alchemie. Minder bekend zijn diens opvattingen over religie en theologie die als een rode draad door zijn leven lopen. Zijn naam leeft onder andere voort in de Jung-Codex, onderdeel van de Nag Hammadi-geschriften. Met de plaats in wetenschap en spiritualiteit van deze geschriften – en andere recente vondsten – sluiten we de cursus af. 

Praktische gegevens

Hoewel beide delen een chronologische volgorde presenteren kunnen ze ook los van elkaar worden gevolgd. Zowel deel 1 als deel 2 bestaan uit 12 studieavonden in kleine kring in mijn eigen bibliotheek, inclusief koffie, thee en al het benodigde studiemateriaal, alsmede een digitaal filmpakket.

Plaats: Gorinchem (goed bereikbaar met openbaar vervoer en met eigen auto)

Data en tijden: Woensdagavonden van 19.15 tot 21.45 uur.

Kosten: deel 1 € 595 en deel 2 eveneens € 595 (bij gelijktijdige inschrijving voor deel 1 en deel 2 ontvangt u een extra digitaal filmpakket).

Inschrijving of vragen graag via deze site (inschrijfformulier)

U bent ingeschreven als u zich via bovenstaande link heeft aangemeld en het inschrijvingsbedrag van € 150 per deel overgemaakt heeft op rekening 679 6289 40 ( NL77 INGB 0679 6289 40) van J.Slavenburg onder vermelding van hele cursus (of deel 1 of deel 2). De rest van het bedrag kan in termijnen worden voldaan. U ontvangt altijd een bevestiging van uw inschrijving en nadere gegevens.

U kunt zich nu al inschrijven voor de nieuwe cursus die aanvangt in september 2017!

Gezien het exclusieve karakter en de zeer beperkte plaats is tijdige reservering gewenst.

Reacties van deelnemers

Volledige teksten zijn te vinden op mijn Facebook pagina!

… Het is een mooie reis. Ik kan hem iedereen aanbevelen.

… Het afgelopen jaar heb ik deze reis mogen meemaken. Hoewel je natuurlijk al deze zeer interessante onderwerpen niet diepgaand kunt behandelen, geeft het een uitstekend beeld van de ontwikkeling van diepe kennis en wijsheid die onze voorouders hadden van God en het wezen van de mens. Wie anders dan Jacob Slavenburg is beter in staat je aan de hand te nemen om deze inzichten te verwerven? Duidelijk en humoristisch geeft hij de kern van iedere stroming weer en toont hij kruisverbanden met andere inzichten. Ik kan ieder deze reis aanbevelen.

… Gisteravond een boeiende “reis langs de mysteriën” afgesloten met een prachtige groep mensen. Veel geleerd, genoten en inspiratie opgedaan om verder te zoeken, te graven en te ontdekken, want er ligt veel onbekends verborgen om rijker van te worden. Dank reisgenoten, in het bijzonder Jacob !

… Na de verlichting, staat er nog steeds een afwas om te doen. En toen was de reis langs de mysteriën voorbij; 24 prachtige weken. Dank lieve Jacob Slavenburg ik zal de avonden missen, de reis is nog lang niet voorbij.

… Heerlijk, van Jacob Boehme, Francis Bacon naar Emanuel Swedenborg. Weer een prachtige avond met Jacob Slavenburg.

… Scheppingsmythen, mooi verhalen, prachtige inzichten. Wat kan die man heerlijk vertellen.!

… Jacob Slavenburg is een begenadigd spreker, een geliefd docent en een aimabel mens. Chapeau!

… Weer een inspirerende cursusavond bij Jacob Slavenburg thuis. In de oudste – door de katholieke kerk als ketters bestempelde – evangeliën, ca. 10 jaar na de dood van Jezus opgeschreven, (Thomas) zegt Jezus dat er geen zonden bestaan.

… Van de Babylonische Talmoed naar de Judea Christenen, uiteindelijk weggegaan met Lillith in mijn hart; wat een heerlijke avonden zijn dat toch, Dank Jacob Slavenburg

… In deze cursus heb ik mij het afgelopen jaar ondergedompeld. Het was een grote inspiratiebron. Jacob Slavenburg is een meesterlijk verteller met een onvoorstelbare kennis van zaken.

… De prachtige avondcursus die ik de afgelopen maanden gevolgd heb bij Jacob Slavenburg, gaat opnieuw van start in september! Ik heb er zelf ongelooflijk van genoten en heel veel kunnen ordenen en verdiepen in mijn kennis van gnostiek, mystiek, alchemie, etc, etc. Jacob deelt zijn brede kennis en passievolle verhalen over Egyptische mystiek, Gnostiek, Hermes, Kabbala tot aan Steiner en Jung. De groepen zijn relatief klein, dus wacht niet te lang als je interesse hebt! …